Aile olmak başlı başına büyük bir sorumlulukken, gelişimsel bozukluğu olan bir çocuğa sahip olmak; öğrenme, kabullenme ve uyum sağlama süreçleriyle birlikte daha yoğun stres kaynaklarını beraberinde getirir. Araştırmalar, bu çocukların bakımının hem maddi hem de manevi açıdan aileler üzerinde ek sorumluluklar oluşturduğunu göstermektedir.
Bilimsel araştırmalar (Hastings & Brown, 2002; Bor & Sanders, 2004; Smith & Johnson, 2017), yüksek öz yeterliliğe sahip ebeveynlerin daha az depresyon ve anksiyete yaşadığını ortaya koymaktadır.
Öz yeterlilik, ebeveynlere şu konularda güç kazandırır:
Stresle daha sağlıklı başa çıkma
Problem çözme becerilerini geliştirme
Sosyal destek arayışını artırma
Ancak umut vardır! Öz yeterliliği yüksek olan ebeveynler, çocuklarına daha sevgi dolu, destekleyici ve tutarlı bir ortam sunarlar.
Öz yeterliliği artırmanın yolları:
Sosyal destek ağları oluşturmak
Benzer deneyimlere sahip ebeveynlerle paylaşımda bulunmak
Ebeveynlik eğitimlerine katılmak
Bilgi ve donanım kazanarak kaygıyı azaltmak
Klinik gözlemlerime göre, gelişimsel bozukluğu olan çocukların özellikle anneleri sıklıkla kendini suçlamakta ve “Nerede hata yaptım?” sorusuyla baş başa kalmaktadır.
Paketli gıdalar,
Ekran maruziyeti,
Dışarı çıkmama gibi nedenler annenin kendini yargılamasına yol açarken, sosyal çevrenin baskısı da bu duyguları pekiştirmektedir.
Bandura’ya göre öz yeterlilik değişken bir kavramdır ve çevresel faktörlerden kolayca etkilenir. Bu nedenle, çevrenin olumsuz etkisi, ebeveynin öz yeterliliğini zedeleyebilir ve depresyon riskini artırabilir.
Unutmayalım ki, öz yeterliliği yüksek bir ebeveyn, yalnızca çocuğunun gelişimine değil, kendi ruh sağlığına da yatırım yapmış olur.
✍️ Yazan:
Klinik Psikolog Deniz Gökce
Erken Müdahale Birim Koordinatörü | UDA (Uygulamalı Davranış Analizi) Terapisti
